home >>> archief >>> archief determinatie
   
  ^
Object van de maand maart 2010  
 

Baarmankruik

Deze baardmankruik uit de laatste kwart 16e eeuw, is door afd.17 in 1982 opgegraven te Arnhem, Bentinckstraat.

Een Baardmankruik is een kruik die gemaakt is in het Rijnlands "Steengoed"-gebied rondom de stad Keulen in de 15e tot en met de 18e eeuw.
Volgens de overlevering zou de baardige manskop op de hals van de kruik God moeten voorstellen. Volgens een andere verklaring zouden Keulse pottenbakkers, die in de 16e eeuw werden verjaagd uit de stad Keulen uit kwaadheid de gezichten van de Keulse stadsbestuurders hebben aangebracht op de hals van de baardmankruiken. De pottenbakkers zouden verjaagd zijn vanwege het gifgas dat vrijkwam bij hun bakproces. Dit leidde tot een rel en veel pottenbakkers vestigden zich in Frechen.

De kruik is te bewonderen in de werkplaats aan de Nijhoffstraat 42 op de inloopavonden en of iedere 1e dinsdag van de maand. Zie ook activiteitenoverzicht.

^
Object van de maand november 2009  
 

Object van de maand

Object van de maand november 2009

Deze 16e -17e eeuwse lekschaal van rood aardewerk is door de AWN afd. 17 in 1978 opgegraven. De vondst werd gedaan gedurende een opgraving te Arnhem, Weverstraat – Bakkerstraat en is nu te bewonderen in de Historische Kelders te Arnherm

Oude Oeverstraat 4a, 6811 JX Arnhem tel. 026 - 4421092     www.keldersarnhem.nl

^
Object van de maand november 2007  
 

Object van de maand november 2007

Deze steengoed trechterbeker is door de AWN, afd. 17 in 1987 opgegraven te Arnhem, Prinsenhof.
Hij is o.m. te bewonderen in de Historische Kelders te Arnhem.

Zie ook: hier onder en pagina  ‘de praktijk/ determinatie’.

De Historische Kelders Arnhem zijn meer dan een bezoekje waard!
Sinds 2006 hebben wij naast onze werkplaats aan de Nijhoffstraat 42 ook een plek gevonden in de Historische Kelders van de stad Arnhem. Al jaren hadden deze unieke middeleeuwse kelders onze speciale aandacht. We waren in het verleden actief bij het archeologisch onderzoek betrokken. En nu is er in één van de kelders een reconstructie van een archeologische site te zien. Vitrines met vooral relevante Arnhemse vondsten maakt het geheel compleet. Een bezoek aan de kelders is best de moeite waard!

Oude Oeverstraat 4a, 6811 JX Arnhem tel. 026 - 4421092     www.keldersarnhem.nl

 

^
Object van de maand september 2007  
 

.

Object van de maand september 2007

Dit steengoed drinkschaaltje uit Siegburg (Dld.) is door de AWN, afd. 17 opgegraven in 1988-1989.
Hij werd gevonden bij de Arnhemse Muziekschool en dateerd uit de 15e eeuw, 1400-1500. Het schaaltje is o.m. te bewonderen in de Historische kelders te Arnhem. Zie ook: ‘de praktijk/ determinatie’.

 

De Historische Kelders Arnhem zijn meer dan een bezoekje waard!
Sinds 2006 hebben wij naast onze werkplaats aan de Nijhoffstraat 42 ook een plek gevonden in de Historische Kelders van de stad Arnhem. Al jaren hadden deze unieke middeleeuwse kelders onze speciale aandacht. We waren in het verleden actief bij het archeologisch onderzoek betrokken. En nu is er in één van de kelders een reconstructie van een archeologische site te zien. Vitrines met vooral relevante Arnhemse vondsten maakt het geheel compleet. Een bezoek aan de kelders is best de moeite waard!

Oude Oeverstraat 4a, 6811 JX Arnhem tel. 026 - 4421092     www.keldersarnhem.nl

 

^
Object van de maand juni 2007  
 

avk1434

Deze steengoed kan uit Siegburg (Dld.) is door de AWN, afdeling 17 opgegraven in 1996.
Hij is afkomstig uit Rijnwaarden, de Byland. Deze 15e eeuwse kan, 1425-1475 is onder meer te bewonderen in de Historische kelders te Arnhem. Zie ook: ‘de praktijk/ determinatie’

  ^
Object van de maand maart 2007  
 

kan

Deze steengoed kan uit Keulen/ Frechen is in 1986 opgegraven in Arnhem, Weverstraat door de AWN, afdeling 17.
Het verschil tussen gewoon aardewerk en steengoed ligt al opgesloten in de naam.
Bij steengoed is de klei min of meer versteend (gesinterd) tot een nauwelijks water doorlatend baksel.

De versintering tot steengoed komt tot stand door gebruik te maken van baktemperaturen hoger dan 1000 graden Celsius.

 

Deze kop en vele andere objecten zijn te zien in onze werkplaats aan de Nijhoffstraat

 

^
Object van de maand februari 2007  
 

Steelpan

Deze steelpan uit de 2e helft van de 16e eeuw is in 1982 door leden van de AWN, afdeling 17.opgegraven in Arnhem, Bentinckstraat.
De pan is gemaakt tussen 1550 en 1600 en is voorzien van loodglazuur.
Deze steelpan en vele andere objecten zijn te zien in onze werkplaats aan de Nijhoffstraat 42 te Arnhem.
          
AVK nr.: herk.: AhBt

 

^
Object van de maand januari 2007  
 

ijzeren bel

IJzeren bel

Deze ijzeren bel is door de AWN, afdeling 17 in 2002 opgegraven.in Arnhem – Mijnerswijk.
Voor het bezichtigen van dit object, adres van de werkplaats en zie elders op de site.
 
AVK nr.; 906 herk.: AhMi

  ^
Object van de maand februari 2006  
  obj mnd feb 2006

Drinkbeker, niet gedateerd

Deze archeologisch, complete beker is in 1983 opgegraven door afdeling 17 in Arnhem, Bentinckstraat. Het is een donkere, olijfgroene beker met een opgestoken ziel en een gladde voetring. De beker is te bewonderen in onze werkplaats: Nijhoffstraat 42 te Arnhem. Voor de juiste tijden zie elders op de site

 

^
Object van de maand december 2005  

 

object dec 2005
Plooischotel, 1600 - 1700

Deze plooischotel is door de afdeling opgegraven in 1987 te Arnhem, Bakkerstraat.
De faience plooischotel is bedekt met tinglazuur en geheel wit hij heeft 8 z.g. knorren.
De schotel is te bewonderen in onze werkplaats aan de Nijhoffstraat 42 te Arnhem zie voor route naar de werkplaats elders op de site.

  ^
Object van de maand november 2005  
  object van de maand 10-2005
Suzannakruik uit Raeren, 1585

Deze Suzannakruik uit 1585 is in 1978 door de afdeling opgegraven te Arnhem, Weverstraat/ Bakkerstraat. De bruin geëngobeerde kruik bezit een bijna cilindrische buik met een in reliëf opgelegd fries met figuren. Het oudtestamentische verhaal verbeeld  Suzanna en de twee grijsaards Het verhaal van Suzanna moet zeer populair geweest zijn in die tijd; vele kruiken met deze reliëfs zijn bewaard gebleven. Onder het fries staat :

‘DIT IS DIE SCHONE HEISTORIA VAN SUISANNA INT KORTE EIT GESCHEIDEN 1584’
 
^
Object van de maand oktober 2005  
  object maand november
Steengoed veldfles

Deze steengoed veldfles is in 1978 door onze afdeling in Arnhem, Weverstraat/ Bakkerstraat opgegraven. De fles uit Raeren, 1500 – 1650 heeft een bruine zoutglazuur en twee lintoren. Hij is te bezichtigen in onze werkruimte aan de Nijhoffstraat 42 te Arnhem.

 
^
Object van de maand september 2005  
  object 09-2005

Bakkoker

De bakkoker is in 1988 opgegraven bij de watermolen aan de Bovenbeekstraat te Arnhem.
In deze bakkokers, of cassetten, werden de schotels geplaatst voordat ze de oven in gingen. De bakkokers zijn vervaardigd van vuurvaste klei en hebben in de wand uitgespaarde driehoekjes voor de steunen waar de schotels op rusten. Dit is de verbeterde techniek die reeds meer dan honderd jaar daarvoor bedacht was om de
lelijke moeten, ontstaan bij het stapelen in de oven, te voorkomen. Ook beschermden de kokers tegen vuur en as tijdens het bakproces.

AVK nr.:1141 herk.: AhBo

  ^
Object van de maand augustus 2005  
  object 08-2005

Maalsteen van tefriet

Deze maalsteen (Napoleonshoed)is in 1990 gevonden door de afdeling gedurende een zomeropgraving in Lengel bij ‘s-Heerenberg

De afmetingen bedragen 54 bij 25 bij 14 cm . Op het maalvlak bevindt zich een roodachtige aanslag, mogelijk het gevolg van het gebruik van deze steen. Van Heeringen onderscheidt vier typen prehistorische maalstenen. Op grond van de bootvorm zonder kiel behoort de maalsteen van Lengel tot type a.

Dit type wordt in de Late Bronstijd en de Vroege IJzertijd gedateerd. Een maalsteen uit deze periode is geen alledaagse vondst, maar deze maalsteen is ook nog eens één van de meest gave exemplaren van dit type die in Nederland gevonden zijn!

AVK nr.: 575 herk.: HbOk

  ^
Object van de maand juli 2005  
  object 07-2005

Een kogelpot uit Duiven

Deze pot uit de 12 e eeuw werd in 1998 door de afdeling 17 van de AWN opgegraven in het centrum van Duiven, vlakbij de kerk.

De kogelpot is geheel met de hand gevormd en aan de binnenzijde zijn vingerafdrukken te zien. De naar buitenuitstaande rand heeft bij de overgang naar het potlichaam een vrij scherpe knik. Het oppervlak van de pot voelt enigszins ruw aan door de verschraling van de klei met fijn zand waarin ook enkele grotere zandkorrels zijn waar te nemen. De kleur van het aardewerk is rose- beige maar het onderste deel, dat tijdens het koken met vuur in aanraking kwam, is zwart geblakerd. De maten van de pot zijn: hoogte 19 cm , diameter 20 cm .

De kogelpot werd reeds vervaardigd in de Karolingische tijd en was door zijn vorm ideaal als kookpot. Het eerst nog peervormige model werd korter waarmee de maatverhouding 1:1 van hoogte en diameter benaderd werd. Dit is een ideale verhouding voor een kookpot. De ronde pot met bolle bodem stond stevig in het houtvuur en stabiel in een kuiltje in de zandige vloer. De vorm is

dan ook eeuwenlang bijna onveranderd in gebruik gebleven.

AVK nr.: 1300 herk.: DuCe

  ^
Object van de maand juni 2005  
  object 06-2005
Vetvanger
In 1989 opgegraven door de afdeling 17 in Arnhem, Weverstrat/ Bakkerstraat.
De vetvanger, 1500-1600 is gemaakt van rood aardewerk en is inwendig bedekt met loodglazuur. Hij heeft een platte steel en een ophangoog.
Een vetvanger werd onder het braadspit bij het open vuur neergezet. Hierin werd het druipende vet opgevangen. Na 1500 werden vetvangers ook wel van metaal gemaakt.

AVK nr.: 25 herk. AhWB
  ^
Object van de maand mei 2005  
  object 05-2005

Een 17 e eeuwse kom gemaakt van roodbakkende klei welke door de AWN,
afdeling 17 in 1985 werd opgegraven te Arnhem in de Oeverstraat.

De kom staat op een standvoet en heeft één horizontale z.g. worstoor. Het andere oor is vermoedelijk weggerestaureerd. De rand heeft een gele, zig-zag ringeloor versiering.

AVK nr.: 184, herk.: AhOv

  ^
Object van de maand april 2005  
  object 04-2005

Majolica papkom
dat.1650 – 1750

Deze papkom werd in 1978 door de afdeling opgegraven te Arnhem, Weverstraat/ Bakkerstraat.
De blauwe kom is bedekt met tinglazuur en versierd met bloemen en bladeren.

De grote bloei van de Nederlandse majolica begint omstreeks 1500.
Faience is de verbeterde opvolger van majolica, de productie daarvan begint omstreeks 1640. De voorwerpen van majolica en faience worden tweemaal gebakken. De eerste maal zonder glazuur, dit is de z.g. biscuitbrand. Daarna wordt het tinglazuur aangebracht. Vervolgens wordt op het nog vochtige glazuur, met een penseel de decoratie aangebracht. Hierover komt tenslotte het loodglazuur waarna het voorwerp voor een tweede keer gebakken wordt. Een voorwerp waarvan alleen de voorzijde ( of binnenzijde) voorzien is van tinglazuur heet majolica.

  ^
Het object van de maand februari 2005

  object 02-2005

Dominosteen

AVK 869

Dit keer een stukje speelgoed als object van de maand.
Het is gemaakt van been.
Het is gevonden tijdens een opgraving van onze afdeling
in de Weverstraat in Arnhem in 1985.
De afm. van het steentje zijn: L. is 4.5 cm, B. 2.3 cm en H. 0.8 cm.
datering vanaf 1650 tot 1850.

Lit.: V T van Vilsteren, blz 51, afb 81.


  ^
Het object van de maand januari 2005

  object 01-2005

Object van de maand is dit keer een olielamp van roodbakkend aardewerk.

Het is gevonden tijdens een opgravingcampagne van onze afdeling in de Weverstraat/Bakkerstraat in Arnhem in 1978. Het oppervlak is behandeld met loodglazuur en het heeft een ophangoortje en een platte zijde. Vaak werd er bovenin een metalen reservoir voor de olie geplaatst.

H. 14.5 cm, Ø 9 cm i. dat.: 1675-1725 n. Chr..

citaat:
‘wie Kaersen met den snuyter nijpt,
Sie dat hij niet te diep en grijpt
Want die het licht te vinnigh snuyt
Die blust oock groote fackels uyt'

Uit: Alle de Wercken, Jacob Cats, 1655

  ^
Object van de maand december 2004  
  object 12-2004

AVK 14

Zalfpotje van steengoed

Het getoonde voorwerp is een zalfpotje van steengoed, waarschijnlijk vervaardigd in Raeren of Langerwehe in Duitsland omstreeks 1500-1600 n. Chr. Het is gevonden tijdens een opgraving van onze afdeling in de Weverstraat/Bakkerstraat te Arnhem in 1978. Het potje is compleet, 8 cm hoog en 4.6 cm in diameter. Het heeft een standvoetje en is afgewerkt met zoutglazuur.

  ^
Object van de maand november 2004  
  object 11-2004

AVK 338

Haal

Dit voorwerpje van messing is een zgn. haal. Een haal werd gebruikt om een kookketel boven het vuur in hoogte te kunnen verstellen. Het is gevonden tijdens een opgraving van onze afdeling op het Prinsenhof te Arnhem in 1987. Het is niet nauwkeurig te dateren.

Het is vervaardigd van messing en in vorm geknipt. Het is ongeveer 7 cm lang en 1,5 breed.

  ^
Object van de maand oktober 2004  
  object 10-2004

Gebitsprothese

In het begin van de 19 e eeuw kwam er nieuw materiaal in grote hoeveelheden op de markt namelijk: ivoor. Dit materiaal kwam ter beschikking enerzijds in de vorm van tanden van de walvis, de walvissen die door walvisvaarders uit de noordelijke zeeën werden aangevoerd en anderzijds middels olifantstanden uit de nieuw ontdekte werelddelen, Afrika en Z.O. Azië.

De prothese is van walvisbot gemaakt en dateert uit het begin van de 19e eeuw.

lit.: V.L. van Vilsteren, 'Het benen tijdperk'

  ^
Object van de maand september 2004  
  object 09-2004

Fragment van leisteen bekrast met 17 e eeuwse tekst (Nederlandse)

In de jaren 1984 tot en met 1988 werd onder leiding van de heer

J. G. M. Verhagen te Zevenaar door de AWN-afdeling Zuid-Veluwe en Oost-Gelderland in het centrum van Zevenaar aan de Nieuwe Doelenstraat onderzoek gedaan naar de ondergrondse resten van de middeleeuwse burcht “Sevenaer”.

Bij dit onderzoek werden de resten van de burcht gelokaliseerd.De bijzondere middeleeuwse burcht Sevenaer met zijn dikke muren van bijna 5 meter heeft een belangrijke rol gespeeld in de strijd tussen Gelre en Kleef om de macht in de Liemers. Vooral in de tweede helft van de 14 e eeuw is er veel om deze burcht te doen geweest en was de zeggenschap erover nu eens in Gelderse, dan weer in Kleefse handen. Gelukkig laat ieder gesloopt bouwwerk zijn sporen in de bodem achter. Bijzonder type eerste muren 2 m. dik. Na verwoesting weer herbouwd.Het onderzoek van de AWN, afd. 17 heeft de juiste ligging van de burcht aangetoond namelijk onder het Mariusplein, het parkeerterrein bij de wal aan de Nieuwe Doelenstraat.

AVK nr.: 244 herk.: ZeBu

  ^
Object van de maand augustus 2004  
  object 08-2004

Dit bot van een paard (eqquus caballus),het middenvoetsbeen (meta carpus) werd als glis gebruikt.

Glissen of glijbenen (=benen schaatsen) zijn lange botten meestal van paard of rund. Eén zijde ervan is vlak en glad gepolijst waarvan één uiteinde schuin oploopt. Ze zijn vooral bij terpafgravingen aan het einde van de vorige eeuw in groten getale gevonden. De naam glijbeen is beter dan benen schaats, omdat de schaatsbeweging, zoals wij die met stalen schaatsen kennen, met de gladde, platte botten niet mogelijk was. Men bewoog zich voort met behulp van één of twee prikstokken.

Ook nu nog wordt plaatselijk voor eenvoudige schaatsen de term ‘botjes' gebruikt.

Lit.: V.T. van Vilsteren – ‘Het Benen Tijdperk', Gebruiksvoorwerpen van been, gewei, hoorn en ivoor. 10.000 jaar geleden tot heden. (Drent Museum 1987).

Zie ook onder: bibliotheek'

AVK nr.: 153 herk.:

  ^
Object van de maand juli 2004
  object 07-2004

Deze z.g. Raadskan werd in 1978 opgegraven in Arnhem, Weverstraat / Bakkerstraat door leden van de AWN, afdeling 17.

De 16 e eeuwse steengoed wijnkan heeft een gewelfde standring en werd in Siegburg, Dld. gemaakt. Een oor ontbreekt. Het oppervlak is bedekt (engobe komt uit het Frans: engober = bedekken) met een oranje z.g. engobe laag.

Het baksel werd bedekt met een kleimengsel al dan niet vermengd met andere keramische grondstoffen, dat in de vorm van een dunne brij als deklaag werd gebruikt. Vaak wordt zulk een engobe door toevoeging van metaaloxiden gekleurd.

De kleur van het steengoed is afhankelijk van de samenstelling van de klei. In Siegburg, waar zeer goede kleien voorhanden waren, varieerde de kleur van lichtgrijs tot wit.

Lit.: Renaud, dr J.G.N. – ‘Middeleeuws Ceramiek'.

AWN monografie 1976, no. 3

Enige hoofdlijnen uit de ontwikkelingen in Nederland.

Zie ook onder: bibliotheek'

AVK nr.: 04 herk.: AhWB
  ^
Object van de maand juni 2004  
  object 06-2004

Deze schoen (1350-1500) is door één van de leden van afdeling 17 geheel gereconstrueerd uit leerresten.Deze leerresten werden opgegraven in 1988 in een bouwput aan het Prinsenhof te Arnhem. Door de hoge waterstand ter plaatse is het leer bewaard gebleven.

Lit.: ] Janssen, drs. H.L. (red). - ‘Van Bos tot stad. Opgravingen in 's Hertogenbosch‘.

Clevis, H. en M. Smit - ‘Verscholen in vuil. Archeologische vondsten uit Kampen 1375-1920'.

Zie ook onder: bibliotheek'

AVK nr.: 576 herk.: AHPr

  ^
Object v.d. maand mei 2004  
  object 05-2004

Bord, majolica, met het in de 17e eeuw zeer geliefde tulpen motief.

In de 17e eeuw ontstond er een handel in tulpenbollen die ontaardde in een der meest typische uitingen van de speculatiezucht in de Noordelijke Nederlanden. De tulpenhandel is het bekendst geworden door de zgn. ”Tulpenrasernie”, die woedde in 1636 en 1637.

Het betrof vooral de handel in tulpen en hyacinten uit de omstreken van Haarlem, in welke stad de regering maatregelen nodig achtte om het kwaad te bestrijden.

Er werden voor de bollen fabelachtige prijzen betaald, zonder dat er overigens een reële basis aanwezig was: men verkocht een bol die men niet had, aan een ander die geen geld had (de zgn. windhandel). Toen in 1637 een scherpe prijsdaling intrad, werden tallozen te gronde gericht.

Het bord is gevonden tijdens een opgraving in de Oeverstraat te Arnhem in 1985 door leden van de AWN afdeling 17.
Het is een majolica bord met tinglazuur en heeft een diameter van 31 cm.

Lit.: Dingeman Korf –‘Nederlandse Majolica', blz. 39 afb. 89.

Zie ook onder: bibliotheek'

AVK nr.: 198 herk.: AhOv
  ^