home >>> over afdeling 17 >>> jaarverslag over 2004
 
   
   
Jaarverslag over 2004  
   
BESTUURDERS AWN-17 IN 2004  
   

Voorzitter
dhr. B.A.F.M. Clabbers (Ben)
aftredend in maart 2005

Vice-voorzitter
dhr. R.J. Moerenhout (Ron)
afgetreden in maart 2004

vanaf 10 maart 2004
dhr. W. Schennink (Wim)

Secretaris
dhr. G.A. Boomsma (Govert)
aftredend in maart 2005

Penningmeester
dhr. M.J. Houkes (Rinus)
aftredend in maart 2005

Bestuurslid
dhr. D. Mittendorp (Diederik)
tot 10 maart 2004
zie fotografie

Bestuurslid
mevr. J. Boerboom (Janet)
eind 2004 uit het bestuur

Bestuurslid
vanaf 10 maart 2004
dhr. F.G.H. Veldt (Frank)
PR en tentoonstellingen

Veldwerkcoördinator
dhr. D. Beyer (Dénes)

Adviseur
dw. M. Smit (Mieke)
Gemeentelijk archeoloog
026-377 37 53

Veldwerkcoördinatieteam
ing. W.C. Angenent

dhr. B.A.F.M. Clabbers
026-445 26 78
(Arnhem e.o.)

dhr. M.J. Houkes
026-381 40 13
(Arnhem buitengebied)

drs. J.G.M. Verhagen
0316-34 42 41
(Zevenaar e.o.)

Vondstverwerking
mevr. A.M. Baljet-Peters (Anke)

Lezingen
dhr. K. Dokter (Klaas)

Fotografie
dhr. D. Mittendorp (Diederik)
024-377 02 08
06-443 722 52

Mutaties in het bestuur wanneer akkoord
bevonden door de ALV op 9 maart 2005

Secretaris
dhr. B.A.F.M. Clabbers (Ben)

Penningmeester
dhr. A.G.M. deDe Lorijn

Voorzitter
dhr. J.G.M. Verhagen (Jan)

Nijhoffstraat 42
Onze nieuwe werkplaats aan de Nijhoffstraat 42.
   
Werkruimte & activiteiten
Werkruimte:
Sonsbeeksingel 3
m.i.v. 1 januari 2005:
Nijhoffstraat 42 te Arnhem

Open inloopavond:
elke eerste woensdag van de maand van 20.00-22.00 uur voor alle belangstellenden (behalve in de maanden juli en augustus).

Lezing:
elke tweede woensdag van de maand in Cultureel Centrum De Coehoorn, Coehoornstraat 17, Arnhem (behalve in de maanden juli, augustus en december).

Vondstverwerking:
elke dinsdag van 10.00-15.00 uur in de werkruimte
(behalve in de maanden juli en augustus).

Veldwerk:
informatie bij de veldwerkleiders.zomeropgraving: zo mogelijk eens per jaar. Twee keer per jaar een uitgebreid convocaat met actuele activiteiten. Eens per jaar een jaarverslag. Bij voldoende artikelen (eens per jaar) een veldwerkverslag.

 
   
Voorwoord
   
Voor u ligt weer een jaarverslag van onze afdeling, waar opnieuw velen aan hebben meegewerkt. Het is weer een fraaie presentatie van onze activiteiten in 2004 en opnieuw dankik al diegenen die dit hebben mogelijk gemaakt en hieraan hebben meegewerkt.

Gewoontegetrouw kijken we in dit verslag over 2004 terug. Helaas ging niet alles zoals we het ons zouden wensen.
In het voorjaar van 2004 werd Paul Beekhuyzen van de gemeentelijke archeologische dienst van Arnhem ernstig ziek.
Paul is nu met langdurig ziekteverlof en hij wordt tijdelijk vervangen door Jan Verhagen. Inmiddels gaat het wisselend met Paul, soms zit er verbetering in, soms is er een terugslag. Wij bewonderen Pauls positieve instelling en wensen hem en zijn vrouw Esther veel sterkte.

Het jaar 2004 was een vol jaar met veel kleinere archeologische activiteiten en voor ons belangrijke gebeurtenissen.
Ik breng u in herinnering dat in het voorjaar 2004 aan Rinus Houkes de bronzen legpenning van de AWN werd uitgereikt.
We kunnen terugkijken op een geslaagde zomeropgraving in Bennekom. Het fraaie verslag van ons booronderzoek in Bennekom-Harselo werd gepresenteerd. Maar ook vierden we in 2004 ons zesde lustrum met een receptie in het voorjaar en met een kleurige Westerheem nr 6 in december, i.v.m ons jubileum geheel gewijd aan de afdeling. Ter gelegenheid van dit lustrum werd ook in het voorjaar onze nieuwe internetsite in gebruik genomen.
Toen wisten we het al dat we moesten verhuizen en dat is op een bijzonder goede manier gelukt. We hebben een prettige en goede locatie betrokken. Overtuig uzelf en bezoek ons in de Nijhoffstraat 42 in Arnhem, info zie website. Over onze financiën kunt u verderop in dit verslag lezen.
Natuurlijk moeten wij nog steeds zorgvuldig met ons geld omgaan. Maar mede door de financieel gunstige nieuwe locatie, een groeiend aantal sponsoren, waardoor o.a. de verhuizing veel minder duur werd dan aanvankelijk begroot en een groter aantal leden is onze financiële situatie beter dan de afgelopen jaren. Hulde aan de penningmeester die een goed beleid heeft gevoerd. De besturen van onze afdeling hebben zich de afgelopen decennia altijd gekenmerkt door continuïteit. Het is goed voor de afdeling te weten dat er voldoende leden zijn die van tijd tot tijd willen bijdragen aan het begeleiden van de vereniging waarvan ze lid zijn, ook in deze voor de amateurarcheologie wat “onzekere” tijden.
Op deze plaats wil ik ook noemen de leden die buiten het bestuur taken willen vervullen in de nieuw opgezette commissies met name voor redactie/correctie, lezingen en onze website www.archeologiemijnhobby.nl. (zie colofon)
U hebt in het convocaat kunnen lezen dat er bestuurswisselingen op komst zijn. Regelmatige vernieuwing met handhaving van continuïteit is goed voor een vereniging denk ik en ik weet zeker dat de vereniging, met het voorgestelde bestuur o.l.v. Jan Verhagen, de komende jaren met optimisme tegemoet kan zien. Tot slot iets over komende activiteiten. Ook dit jaar, voor de laatste keer, zal er weer gegraven worden in het “Musis-kwartier” met name begin maart en in de zomerperiode. Door middel van onze website en voorafgaande aan de lezingen zullen wij u zoals gewoonlijk informeren over het veldwerk.
Afgelopen jaar heeft onze oproep voor de cursus archeologie een record aantal aanmeldingen opgeleverd, meer personen dan er in de cursus van afgelopen najaar geplaatst konden worden.
Het is ons plan nog dit voorjaar een tweede cursus te organiseren voor diegenen die zich al hebben aangemeld. Bij voldoende belangstelling zal ook voor het winterseizoen 2005/2006 een cursus worden gepland.
Informatie daarover kunt u tijdig vinden op onze website.
Ik wens u een goed, gezond en veilig archeologisch jaar toe.

Ben Clabbers

 
   
Notulen van de Jaarvergadering op 10 maart 2004
   
Afwezig met kennisgeving:.
Janet Boerboom, Anke Baljet, Mieke Smit en W.J.C. Nieuwenhuis (namens het hoofdbestuur van de AWN)

1. Opening 19.45 uur

2. Notulen van de jaarvergadering op 12 maart 2003
(ter vergadering aanwezig) Zonder verdere wijzigingen vastgesteld.

3. Mededelingen van het hoofdbestuur van de AWN: Geen

4. Mededelingen en ingekomen stukken.
Voorzitter:
- SNA folder Stappen rond de stad aanbevolen ter lezing.
- Jaarverslagen 2003 liggen gereed om meegenomen te worden.
- Cursus veldwerk voor beginners, die wordt gegeven in samenwerking met de afdeling Nijmegen zal weer worden georganiseerd. Zie nadere mededelingen in het komend najaarsconvocaat.
- Onze afdeling kan zich verheugen in een behoorlijke aanwas van nieuwe leden.
- Wij hebben weer nieuwe sponsors geworven (zie de omslag van het Jaarverslag). Het bestuur houdt zich aanbevolen voor suggesties voor nieuwe sponsors. Zij kunnen informatie over hun bedrijf op onze website plaatsen.
- Op 15 mei zal onze afdeling haar 6e lustrum vieren, aanvang van de aangeklede borrel om 15.00 uur. Leden, donateurs en oud-bestuursleden zijn welkom, functionarissen van de gemeenten Arnhem, Zevenaar en Wageningen zullen worden uitgenodigd.
- Frank Veldt: Website
Er wordt gewerkt aan een nieuwe website. Het Middelburgse AWN-bestuurslid Niek Beeke zet voor ons een nieuwe website op.
Het project bevindt zich in een overgangsfase. De site is momenteel in bewerking.
Frank Veldt levert de benodigde teksten. We hopen dat hij over een paar weken de lucht in kan gaan.
We moeten gaan verhuizen. In mei 2005 moeten we de huidige werkplaats aan de Sonsbeeksingel hebben verlaten. We hebben contact met het SLAK voor een
eventuele nieuwe behuizing. In de zomer zullen we nader onderzoek doen naar een geschikt onderkomen. We streven naar samenwerking met de gemeentearcheoloog van Arnhem.
Deze heeft nu een klein depot aan de Van Oldenbarneveldtstraat dat over enkele jaren door de gemeente wordt afgestoten.
- De deelname aan de lezingen, excursies en andere activiteiten is redelijk.
- Dénes Beyer: Veldwerk
Bij het veldwerk is door de invoering van “Malta“ veel veranderd. De positie van de amateurs is nu onduidelijk.
- Ontwikkeling van de amateurs: meegedaan aan een enquête van het hoofdbestuur van de AWN naar de behoeften.
Veel afdelingen hebben het moeilijk met de kwaliteitseisen, terwijl het veldwerk toch één van de pijlers van de AWN is. De discussie over hoe het nu verder moet wordt in de vereniging (en in Westerheem) voortgezet.
- We hebben weer een veldwerkcoördinator in de persoon van Dénes Beyer.
- Volgend jaar zal er weer een veldwerkverslag verschijnen.
- Er zijn een aantal projecten gaande of staan op stapel: Musiskwartier, de zomeropgraving en een eerste commercieel project: het booronderzoek in Bennekom.
- Actueel: zaterdag 20 maart is er een veldverkenning bij de boerderij te Wolfheze, vanaf 27 maart is er een meerdaagsonderzoek in het park Presikhaaf te Arnhem: gezocht zal worden naar de fundamenten van het klooster Bethaniën.
Afgelopen zaterdag is in het Musiskwartier een reconstructie van het middeleeuwse keienstraatje van de Pelikaansgang gemaakt.

5. Jaarverslag over 2003, financiële verantwoording over 2003 en begroting voor 2004 (ter vergadering aanwezig)
Voorzitter:
- De opmaak van het jaarverslag is door Frank Veldt overgenomen van Peter Jonkman, waarvoor dank.
- Het nieuwe bestel is al door de veldwerkcoördinator ter sprake gebracht. Het komt ook aan de orde op de SNA studiedag in april.
- 2003 is archeologisch en financieel een goed jaar geweest. Dank aan de leden die voor de gemeente Arnhem hebben gewerkt en voor zover mogelijk hun declaraties aan de AWN hebben afgestaan: zonder dat kunnen we niet bestaan. Verhuizen kost geld. Mocht u geldbronnen kennen, laat ons dat weten, want onze marges zijn gering.
- Dank voor de betrokkenheid van leden: onmisbaar voor een vereniging.
- Ron Moerenhout- excursies: Naar Kalkriese 45 man, eindelijk weer een bus vol, naar Haarlem ook een bus met 32 man. Voor Keulen hebben zich tot nu toe 20-25 personen aangemeld. De excursies trekken door hun belangwekkende reisdoelen belangstelling en zijn één van de pijlers van de vereniging.
- Klaas Dokter- lezingen
Zie voor de lezingen van het afgelopen jaar het jaarverslag. Op 14 april is er een lezing over bouwhistorie en archeologie, met name in Deventer en Zwolle, in mei over Archeologie en de Maaswerken (Limburg). Komende herfst zal een lezing worden gewijd aan de opgravingen in het Musiskwartier.
- Diederik Mittendorp- fotografie Verzoek om foto’s die zich onder de leden mochten bevinden ten behoeve van het groeiend fotoarchief.
- Penningmeester:
Vorig jaar een matige begroting opgesteld (zie jaarverslag 2003). Financieel een goed resultaat geboekt door declaraties van gravers, sponsors, het commerciële project Bennekom en een zuinig beleid met uitgaven. Want 77% van de lasten bestaat uit de huur van de werkruimte.

6. Verslag van de kascontrolecommissie
De kascontrolecommissie, bestaande uit Frank Veldt (voorzitter) en Ton van Drunen brengt een schriftelijk verslag uit. Zij is onder de indruk van het professionele financieel beheer en adviseert de penningmeester décharge te verlenen, welk voorstel bij acclamatie wordt aanvaard.

7. Benoeming van een lid en van een reservelid van de Kascommissie Bij acclamatie benoemd: Ton van Drunen, voorzitter; Ron Moerenhout gewoon lid, Diederik Mittendorp reserve.

8. Bestuursverkiezing
Aftredend en niet herkiesbaar zijn de vice-voorzitter Ron Moerenhout (reglementair) en Diederik Mittendorp (tussentijds). Het bestuur stelt voor deze vacatures Frank Veldt en Wim Schennink verkiesbaar.
Er zijn geen tegenkandidaten gesteld. Frank Veldt en Wim Schennink worden bij acclamatie benoemd.
Reglementair aftredend en herkiesbaar zijn de penningmeester Rinus Houkes en de secretaris Govert Boomsma. Er zijn geen tegenkandidaten gesteld. Rinus Houkes en Govert Boomsma worden bij acclamatie herkozen.
De aftredende bestuursleden worden bedankt voor hun inzet: Ron Moerenhout voor de organisatie van de excursies, Diederik Mittendorp voor de verzorging van de fotografie.
Zij blijven overigens buiten het bestuur deze activiteiten voor hun rekening nemen.

9. Rondvraag en sluiting
Rondvraag:
- Jan Coenraadts: lof voor het fraaie jaarverslag, hetgeen in het bijzonder toekomt aan Frank Veldt (opmaak) en Diederik Mittendorp (fotografie).
Sluiting: 20.39 uur
Govert Boomsma

 
   
Overzicht van de veldwerk-activiteiten in 2004  
   
veldwerk algemeen  
   
Net als vorig jaar was 2004 een turbulent jaar wat betreft het veldwerk. Er heerste nog steeds een wat sombere stemming over het veldwerk binnen de afdeling. Door de veranderende regelgeving was de verwachting dat er nauwelijks veldwerk over zou blijven voor amateurs. Uit het overzicht van dit jaar blijkt dat er toch een groot scala aan projecten is geweest. Een drietal zaken buiten de projecten wil ik graag belichten.Allereerst zijn er contacten gelegd met de Archeologische Werkgroep Zelhem. Deze groep is in oktober 2003 opgericht en maakt deel uit van de Oudheidkundige Vereniging Salehem. Momenteel bestaat de groep uit 10 leden.
De Oudheidkundige Vereniging was reeds AWN-lid, maar nu zijn ook de Werkgroepleden AWN-lid geworden. Er ontstaat een goede samenwerking.Op 2 april werd door de SNA een lezingenmiddag gehouden over de mogelijkheden voor deelname aan veldwerk door amateurs. Vanuit verschillende invalshoeken (gemeente, provincie, amateurvereniging en opgravingsbedrijf) werden vooral de
mogelijkheden van veldwerk aangegeven. De AWN heeft deze middag in december herhaald om deelname van meer AWN-ers mogelijk te maken. Uit de middagen kan geconcludeerd worden dat een belangrijke voorwaarde voor deelname aan veldwerk de medewerking van professionele archeologen is. Gelukkig kennen we in ons werkgebied mensen die ons een warm hart toedragen! Aan het eindvan het jaar zijn contacten gelegd met het Gelders Landschap. Hierbij zijn de mogelijkheden afgetast voor samenwerking bij het behoud van cultuurhistorisch erfgoed op de terreinen van Gelders Landschap. Mogelijk gaat dit in 2005 leiden tot…….???
 
   
Veldwerkgereedschap
   
Er zijn enkele nieuwe jalons aangeschaft; deze zijn deelbaar en dus makkelijker mee te nemen.

Coördinatieteam
In 2004 bestond het team uit:
Wim Angenent (veldwerkleider Bennekom-Ede)
Dénes Beyer (veldwerkcoördinator)
Ben Clabbers (contactpersoon Arnhem stad)
Rinus Houkes (veldwerkleider buitengebied)
Jan Verhagen (veldwerkleider Liemers)

 
   
Projecten in 2004  
   
Bennekom - Harseloweg  
   
In de periode september tot en met december 2003 is een groot booronderzoek uitgevoerd aan de Harsloweg in Bennekom.
Dit onderzoek is uitgevoerd in opdracht van de terreineigenaar en is archeologisch begeleid door de Gemeente Ede.
In 2004 heeft de vondstverwerking en de rapportage plaatsgevonden. Het archeologische veldwerk bevestigt de conclusies uit de historische bronnen over de exacte locatie van kasteel Harselo. Harselo wordt voor het eerst genoemd in 1301 en wordt in 1389 een leen van Doorwerth. In 1814 is het afgebroken, behalve het poortgebouw dat nu nog zichtbaar is. In totaal zijn op het terrein 97 boringen gedaan.
De verspreiding van bouwpuin, leisteen, put en grachtvullingen, in relatie tot de ongestoorde dekzandrug, bevestigen dat het kasteel hier gestaan heeft.
Met behulp van historische kaarten en tekeningen en een luchtfoto is het mogelijk gebleken een nauwgezette reconstructie te maken van de plattegrond van het kasteel uit het begin van de 18e eeuw. Het huidige poortgebouw heeft deel uitgemaakt van dit gebouwencomplex.Het veldwerkrapport is tijdens de Open Monumentendag op 11 september officieel gepresenteerd en overhandigd aan mevrouw Spiegelenberg, wethouder van de gemeente Ede, aan de familie Kroesbergen en aan Suzanne van der A, gemeentelijk archeologe van Ede. Tijdens deze dag is de plattegrond van het kasteel met behulp van jalons en linten in het veld zichtbaar geweest voor vele tientallen bezoekers. De AWN heeft uitleg gegeven over de resultaten van het onderzoek. In januari 2004 zijn door leden van onze afdeling waarnemingengedaan op de plaats waar een onderkelderd appartementen complex zou verrijzen.De waarnemingen zijn gedaan tijdens het uitgraven van de bouwput. Hierbij zijn voornamelijk overblijfselen van vroegere bewoning gevonden vanaf de 17e tot en met de 20e eeuw.Dit sluit aan op de historische aanduiding “Nijstadt” voor deze plaats. Deze benaming zou erop duiden dat dit gedeelte van de stad niet direct na de stadsrechtverlening in 1487, maar in een later stadium in gebruik genomen is.
Dit lijkt nu door de onderzoeksresultaten bevestigd te worden. Naast de ondiepe funderingen van voornamelijk kleine huisjes zijn enkele waterputten en beerputten de belangrijkste constructies die werden aangetroffen. Verder werden enkele afvalkuilen gevonden.
plattegrond Harselo
Reconstructie grondplan kasteel Harselo van de situatie in 1723 - 1731
   
Bijdragen aan activiteiten van derden
   
Arnhem – Elden

Onder leiding van Paul Beekhuyzen heeft een groep van 23 personen van 10 t/m 23 januari een booronderzoek verricht op het terrein van de boomkwekerij en Intratuin in Elden. Op dit gebied van enkele hectaren groot, ingesloten door de Ringweg west en de Klapstraat in Elden, is nieuwbouw gepland.
In totaal zijn 51 boringen gezet. Hoewel de boomkwekerij grenst aan oude woongrond van Elden, werden er geen archeologische sporen gevonden.

Arnhem - Bronbeek
Onder leiding van Paul Beekhuyzen werd op 24 januari door een groep van 9 personen een booronderzoek verricht op het achterterrein van Bronbeek in verband met de geplande bouw van een depot voor het Museum Bronbeek.De omstandigheden waren niet zo aangenaam, want het was koud en regenachtig. Het terrein was nogal hellend en de boringen gingen tot ca 2½-3½ m diep, voornamelijk in het zand. Er zijn in totaal 11 boringen gezet.
Er werden geen sporen van belang gevonden.

Arnhem-Nieuwstad/Walstraat/Catharinaplaats
Op verzoek van de gemeente zijn door de afdeling in het voorjaar 2004 waarnemingen gedaan tijdens het graven van sleuven t.b.v. het leggen van leidingen in het gebied Walstraat, Nieuwstad en Catharinaplaats. Het vermoeden was dat restanten zouden worden gevonden van de stadsmuren, een brug over de Jansbeek en het Catharinaklooster.

- Nieuwstad kruising Beekstraat
Op 22 en 23 januari werd tijdens werkzaamheden muurwerk aangetroffen. Op die plaats vermoedde men al restanten te vinden van een brug over de Jansbeek zoals die ook al ca 100m noordelijker tijdens de “Musis-opgraving” werden aangetroffen. De bovenste 60 cm was lang geleden al weggebroken voor het leggen van leidingen. Te zien was dat aan het bruggenhoofd ook herstellingen waren verricht. De gave resten van dit bruggenhoofd (13steenlagen) waren nog aanwezig, het diepste punt van het muurwerk bevond zich ca 1,65m onder het straatniveau.

- Walstraat
Ook op 23 jan werden in de Walstraat, ongeveer tegenover de personeelsingang van het V&D gebouw, aan de zijde van de “Musis-opgraving” in een sleuf muurresten aangetroffen. Het betrof een paar steenlagen in verband op een vleilaag, onder deze vleilaag op ca 70 cm onder het huidige straatniveau lag een laag met wat natuursteen als “verharding”. De muurresten waren bedekt door een laag met kinderkopjesen daarboven de recentere straatniveaus.

- Nieuwstad
Op 19 maart zijn waarnemingen gedaan in de Nieuwstad. Bij eerdere waarnemingen in 2003 werden aan de zuidzijde van de Nieuwstad in debodem van de sleuf wat resten gevonden van de “buitenmuur”. Op 19 maart werd een ca 1m brede sleuf gegraven ten behoeve van de stadsverwarming nu aan de noordzijde van de Nieuwstad; daarbij werden op een vergelijkbare plaats, ter hoogte van het portiek van de flat nr. 59 t/m 83, opnieuw resten van de “buitenmuur” gevonden. Het deel van de muur in de sleuf was ca 1m dik (12 steenlagen) en ca 1m hoog en aan de buitenzijde/grachtzijde “slordig” gerepareerd. De bodem van de sleuf was ca 1.65m onder het huidige straatniveau.
Op 22 maart werden opnieuw muurdelen gevonden in dezelfde sleuf, nu ter hoogte van de kruising met de Walstraat.
In december 2003 waren al aan de zuidzijde in de wand van de sleuf “muurresten” gevonden (zie Jaarverslag 2003).
Nu de “noordelijke” sleuf veel breder was, werd duidelijk dat het een stuk “fundament” betrof. De omvang was ca 1 bij 2m en was nog 60cm dik het geheel lag niet dieper dan 1,20m onder het straatniveau en was gemetseld op de “schone” ondergrond.
De graafmachine had enige moeite het grote blok (een poer) te verwijderen maar uiteindelijk lukte dat; het bleek niet verbonden met enig ander metselwerk.Op 23 maart werden opnieuw de muurresten aangesneden in de sleuf, die nu in zuidelijke richting evenwijdig aan de oostzijde van de Walstraat liep; die waren al eerder gezien in 2003. De leidingen van de stadsverwarming zijn nu vlak langs deze poer gelegd, die dezelfde afmetingen had als de poer aan de overzijde van de straat. Tussen de poeren zijn geen muurresten gevonden.
Wel werden tussen de poeren, vlak bij de zuidelijke poer, resten gevonden van een ronde constructie (put?). De grootte van het segment was ca 60cm en ca 1,25m onder de bodem van de sleuf, dus tenminste 2,25m onder het huidige straatniveau, werd nog muurwerk vastgesteld.

boringen Elden 1
Boringen tussen de kassen

boringen Elden 2
In Bronbeek waren de omstandigheden niet zo aangenaam

 
- Catharinaplaats
In mei werd de hiervoor genoemde stadsverwarming aangelegd achter langs de Schouwburg op de Catharinaplaats.
Op twee afzonderlijke dagen zijn door twee personen waarnemingen gedaan. De laatste dag van de waarnemingen was de sleuf,meer dan 1m breed en ca 1,7m diep, doorgetrokken tot ruim achter de Waalse kerk. In de 20 à 25m lange sleuf, parallel aan de achterzijde van de Schouwburg, werden op 60 à 70cm onder het straatniveau diverse uitbraaksleuven, muurresten en ook duidelijke sporen van een 15e -16e eeuwse brandlaag en lemen vloer, ca 4-5m lang, vastgesteld. De meeste sporen bevonden zich globaal genomen in de buurt van de Waalse kerk. Waar nu de Catharinaplaats is, bevond zich in vroegere eeuwen het Catharina Gasthuis.Arnhem –In het voorjaar hebben twee AWN-leden Paul Beekhuyzen geholpen met de reconstructie van een gedeelte van de Pelikaansgang, een middeleewse straat die in het Musiskwartier is gevonden. Bij de nieuwbouwplannen
wordt mogelijk het straatje gereconstrueerd en om hiervoor goede foto’s aan te leveren, is een klein gedeelte gereconstrueerd bij het gemeentelijkarcheologisch depot. Met origineel bouwmateriaal uit het Musiskwartier, veldkeien, baksteen, is de reconstructie uitgevoerd. De straat bestond uit veldkeien, met aanweerszijden een bakstenen goot. Vlak hiernaast stonden de huizen.De reconstructie is hierna “ingepakt” en aan Mieke Smit aangeboden als verjaardagscadeau.

Arnhem - Presikhaaf
Op 20 en 21 mei werd op verzoek van de gemeente met in totaal 14 personen, met de gutsboor, een booronderzoek verricht in het park Presikhaaf. Doel was het vinden van de funderingsresten van het voormalige klooster “Bethanië”, ten behoeve van een geplande herinrichting van het park. In totaal werden ca 66 gaten geboord. Halverwege de tweede dag werd het onderzoek gestopt omdat het niet de gewenste resultaten opleverde.

Arnhem Rijnstraat-Oeverstraat
Op verzoek van de gemeente is eind juni/begin juli, onder leiding van Paul Beekhuyzen, ca 5 dagen met een viertal personen onderzoek gedaan in een pand op de hoek Rijnstraat-Oeverstraat. Behalve meerdere beerputten werden ook nog een stortgoot met tooggewelf, een haardplaat en interessante funderingsresten gevonden.

Arnhem - Mooieweg 210
Hier verleenden wij in september medewerking aan het booronderzoek van de gemeente Arnhem op de plek waar een oude boerderij gesloopt is/wordt en een schoolgebouw is gepland. Er werden geen archeologische waarden aangetroffen. In de ondergrond is wel een sloot aanwezig, die mogelijk bij de ontginning hoort. Bij het uitgraven van de bouwput zullen hieraan nog waarnemingen worden gedaan.

Arnhem - Kematerrein
Eind september en begin oktober zijn op verzoek van de gemeente waarnemingen gedaan bij graafwerk t.b.v. leidingen en het plaatsen van een aantal bureaucontainers, voor het gebouw van Tennet. Doel was om in dit relatief maagdelijke gebied een ongeschonden bodemprofiel te kunnen vastleggen.
Enkele profielen konden worden gefotografeerd en getekend. Het graafwerk voor de containers, de parkeerplaatsen en een grintbak voor het regenwater vond uiteindelijk plaats op verstoorde grond. Enige tientallen jaren geleden had daar al een stenen niet al te diep gefundeerd gebouw gestaan.

Arnhem – Amsterdamseweg / Dreijenseweg
Enkele leden van onze AWN-afdeling hebben medewerking verleend aan de gemeentelijke archeologische dienst van Arnhem bij de archeologische begeleiding van werkzaamheden voor regenwaterafvoer aan de Amsterdamseweg en omgeving. Deze begeleiding heeft plaatsgevonden in de maanden oktober en november. Hier werd onder andere gewerkt aan de aanleg van een wateropvangbekken. Hierbij werden direct onder de bouwvoor op regelmatige afstanden greppels zichtbaar. Mogelijk zijn deze het resultaat van het werken met de bosploeg.Bij de overige werkzaamheden, zoals de aanleg van een fietspad langs de Dreijenseweg, werden enkele niet dateerbare ingravingen vastgesteld.

Bennekom – Streekziekenhuis (zomeropgraving)
Lange tijd was er onzekerheid, maar uiteindelijk heeft van 3 tot en met 12 augustus de zomeropgraving plaatsgevonden.
Dankzij de inspanningen van Suzanne van der A, gemeentelijk archeologe van Ede, kon worden meegewerkt aan een proefsleuvenonderzoek op het terrein van het voormalige streekziekenhuis in Bennekom, langs de snelweg A12. Op dit terrein van ongeveer 12 ha groot wordt een nieuwwoon-zorgcentrumontwikkeld. Een gedeelte van de gebouwen was nog in gebruik. Bij een booronderzoek waren diverse vondsten aangetroffen, variërend van aardewerk, ijzerslak en houtskool tot bot en vuursteen. Het terrein bestaat uit dekzand met hierop een esdek dat in dikte varieert. In het westen is het esdek dikker dan aan de oostkant. In 50 boringen is prehistorisch aardewerk gevonden, waarschijnlijk IJzertijd en mogelijk ouder. De weersomstandigheden waren zomers tot tropisch met op de laatste middag een regenbui. Het onderzoek stond onder leiding van Suzanne van der A,
gemeentelijk archeologe van de Ede. We hebben gegraven onder de opgravingsbevoegdheid van het ADC. Namens de AWN lag de leiding bij Wim Angenent en Dénes Beyer. Er hebben 25 AWN’ers en introducés aan meegedaan, op in totaal 7 werkdagen.

In juli en augustus zijn verspreid over het terrein in totaal 21 proefsleuven gegraven door ADC Archeo-Projecten .
De leiding lag in handen van Mariëlle Kenemans. Twee van deze proefsleuven zijn door de AWN onderzocht. Beide sleuven bevonden zich aan de westkant van het terrein onderszoeksterrein aan de Edeseweg.

De eerste put was twee weken eerder door ADC opengelegd en getekend. Deze put bevatte veel sporen en was ruim anderhalve meter diep. Door de warmte en droogte van de voorgaande dagen was een deel van de sporen minder zichtbaar geworden.
In plaats van de zichtbare sporen te tekenen, is besloten om de sporen op de vlaktekening terug aan te krassen in het veld.
Van alle sporen zijn coupes gemaakt en getekend. Vondsten zijn verzameld, genummerd en van kaartjes voorzien. Er is vooral aardewerk gevonden, voor zover bekend allemaal IJzertijdscherven. Onder enkele sporen zijn paalgaten ontdekt. Hierop is besloten om alle sporen schavenderwijs af te werken,
in de hoop eventuele onderliggende sporen zo op te merken. Op deze manier zijn nog enkele paalgaten ontdekt.De droogte maakte het zeer lastig om de sporen duidelijk te zien. Er is gesproeid met water, maar dit leidde niet altijd tot betere zichtbaarheid.

In week 2 is het onderzoek aan deze put afgerond. Op de laatste dag is (deels in de regen) de profieltekening gemaakt. Verder is gestart met het onderzoek van een nieuwe proefsleuf. Deze was ongeveer 50 meter lang en 5 meter breed en lag zo´n honderd meter van de eerste put vandaan.
De put was ongeveer een meter diep. De leiding in deze put was in handen van Jos de Grood (eerste twee dagen) en Jan Verhagen (laatste dag). In deze put waren diverse sporen te zien, waarvan een groot deel paalgaten. Van enkele sporen zijn grondmonsters genomen. In eerste instantie kwamen er weinig vondsten uit deze put. Op de laatste dag kwamen er dan toch meer vondsten, namelijk uit een greppel.
Uit de (boven)vulling van grondspoor 9 kwamen enkele scherfjes (mogelijk bronstijd) en wat breuksteen. Een fascinerend fenomeen in deze put betrof een serie sporen in het noordelijk deel van deze put. Hier waren in het vlak op regelmatige onderlinge afstand rijen onregelmatige sporen te zien. Deze lopen bijna haaks op de lengterichting van de put. De onderlinge afstand is ca. 1,20 m tot 1,40 m. In het zuidelijk deel van de put kwamen deze sporen bijna niet voor. Er is intensief gediscussieerd over de vraag wat dit zou kunnen zijn. Mogelijk betreft het een of andere vorm van mechanische diepe grondbewerking. De sporen zijnmet lijnen aangegeven op de vlaktekening. Na de werkzaamheden zijn alle vondsten en tekeningen overgedragen aan ADC. De uitwerking en rapportage van de AWN-putten vindt plaats door het ADC binnen het totale proefsleuvenonderzoek.

Resultaten proefsleuven
Het bodemprofiel ter plaatse van de vindplaats is grotendeels niet meer intact. Door middel van het zeven van de onderkant van het esdek en/of de oude akkerlaag is gebleken dat het oorspronkelijke prehistorische loopoppervlak en daarmee een deel van de sporen is opgenomen in het esdek. Dit is niet ongewoon; de ervaring leert dat het prehistorische loopoppervlak 40 cm hoger dan het aangetroffen sporenniveau moet worden gereconstrueerd.In het uiterste westen van de onderzoekslocatie is een interessant, intact, bodemprofiel aangetroffen. Hier is op het schone dekzand een prehistorische akkerlaag herkend die is overstoven met materiaal uit een uitspoelingshorizont elders op de locatie.Hierop is in de loop van de Middeleeuwen een esdek ontstaan.Verspreid over de onderzoekslocatie zijn vier clusters met sporen te isoleren, waarvan er drie met enige zekerheid bewoningssporen bevatten. De vondsten bestaan vooral uit aardewerk (late Bronstijd – IJzertijd) en natuursteen. Onderzoek van nederzettingsterreinen uit deze periode is zeldzaam in Gelderland en ook in Ede en zouden een aanvulling zijn op de regionale bewoningsgeschiedenis. Mogelijk dat dit zal leiden tot vervolgonderzoek.

reconstructie Pelikaansgang
Reconstructie Pelikaansgang - Musiskwartier
 
Bennekom
In Bennekom zijn onder leiding van Wim Angenent op diverse plaatsen waarnemingen gedaan. Na het intekenen en fotograferen van de meeste locaties is verslag gedaan aan de gemeente Ede.
De volgende locaties zijn onderzocht:
-bouwput aan de Veenderweg
-bouwput aan de Dorpsstraat ter hoogte van bakker Mekking
-bouwput aan de Selterskampweg in het voormalige restaurant ‘Wildgraaf’
-bij rioleringsaanleg in de Edeseweg. Hier is een esdek van ruim een meter dikte aangetroffen.

Braamt – Het Loo
Enkele leden van AWN-17 hebben in juli medewerking verleend aan een verkenning door de vereniging Natuurmonumenten van het terrein “Het Loo” bij Braamt, waar ooit een havezate gestaan heeft. Het betreft een bosperceel binnen de nog herkenbare omgrachting. Bij de verkenning kon een deel van het voormalige achtkantige torentje, dat op oude tekeningen te zien is, gelocaliseerd worden.

Ede - Oude Diedenweg
Enkele AWN-leden hebben assistentie verleend aan de gemeentelijk archeologe van Ede bij een onderzoek aan de Oude Diedenweg. Hierbij is een bijna gave Pingsdorf kruik gevonden, evenals een houten waterput en IJzertijdscherven.

Rozendaal – Rozendaalsche Veld
In juli heeft een wandelaar uit Velp een grote hoeveelheid vuursteenmateriaal aangetroffen op het Rozendaalsche Veld.
De vondsten bestaan uit werktuigen (schrabbers, klingen en trapeziumspitsen) en afslagen. De vondsten zijn aan het licht gekomen na het afplaggen van de heide gevolgd door regen. Waarschijnlijk betreft het een extractiekampje gebruikt voor het winnen van vuursteen op de stuwwal. De vondsten zijn door
Rinus Houkes gedetermineerd en via een Archismelding aan de ROB gemeld.

Wageningen
In Wageningen heeft Wim Angenent op diverse plaatsen waarnemingen gedaan. Na het intekenen en fotograferen van de meeste locaties is verslag gedaan aan de gemeenteDe volgende locaties zijn onderzocht:bij rioleringsaanleg in de Bergstraatin een bouwput aan de Niemeijerstraat.

Zelhem - Vinkenkamp
De Archeologische Werkgroep Zelhem heeft medewerking verleend aan archeologisch bedrijf Synthegra te Zelhem tijdens het onderzoek op de Vinkenkamp in Zelhem (achter de V.I.V.). Gedurende enkele weken in februari zijn daar proefsleuven onderzocht waarbij het resultaat heeft geleid tot een nader grootschalig onderzoek. Dit laatste heeft in de maanden mei en juni circa 7 weken in beslag genomen, werkgroepleden hebben er continu aan meegewerkt.Voor de groep was dit een mooie gelegenheid om met een aantal aspecten van het archeologisch veldwerk kennis te maken.

Zelhem – Grote Kerk
Begin december was er nog een klusje bij de grote kerk in Zelhem. De werkgroep Zelhem werd attent gemaakt op graafwerkzaamheden rondom de muur van de kerk voor de aanleg van een rioleringsbuis. Er zijn met name veel oude oerstenen naar boven gekomen, misschien wel gebruikt als materiaal voor de fundering. Al het gevondene is door de werkgroep verzameld en wordt met medewerking van Synthegra-Archeologie nader onderzocht.

Zevenaar – Weverstraat
In de Weverstraat in Zevenaar hebben AWN-ers in november medewerking verleend aan bouwhistorisch en archeologisch onderzoek door BAAC in opdracht van de gemeente Zevenaar in het pand met huisnummer 9. Bij het onderzoek werd vastgesteld dat de muur tussen no. 9 en no. 7 (Café The Old Rooster) uit hergebruikte middeleeuwse bakstenen bestond, die naar alle waarschijnlijkheid van de middeleeuwse burcht aan het Masiusplein afkomstig zijn. Ook werd in het muurwerk een houten staander ontdekt, die onderdeel heeft uitgemaakt van een gebintconstructie. Hieruit wordt afgeleid dat er voordat er een stenen huis stond, hier een houten gebouw gestaan heeft. Het hout moet nog gedateerd worden, maar het zou kunnen dat dit houten gebouw hier omstreeks 1600 is neergezet.Onder de recente vloer is een vloer bestaande uit bakstenen en estrikken gevonden. Het ging om een simpele vloer. Onder deze stenen vloer zat nog een lemen vloer. Bijzondere vondst is een haardplaats (waarbij op de vloer gestookt werd) met een ijzeren doofpot, waarin ’s avonds de gloeiende houtskool geborgen werd. Dit was namelijk een verplichting die opgelegd was door het stadsbestuur om stadsbranden te voorkomen.Ook is bij de opgraving een houten beerput aangetroffen, die bestond uit twee op elkaar gestapelde duigentonnen.

Met dank aan Dick Hartemink voor de beschrijving van de activiteiten van de Archeologische Wergroep Zelhem, en aan Suzanne van der A voor de resultaten van de proefsleuven bij het streekziekenhuis in Bennekom.

Dénes Beyer
Wim Angenent
Ben Clabbers
Rinus Houkes
Jan Verhagen

 
   
Vondstverwerking
   
Op het moment dat ik dit zit te schrijven, hebben we de opening van onze nieuwe behuizing (ikzelf noem het voorlopig Het Lokaal) net achter de rug. Vuile glazen, bierviltjes, lege wijnflessen restten ons nog. Maar gezellig was het wel! Er is dan ook met man en macht aan gewerkt om dat te kunnen realiseren. En dit alles met een inzet die onvoorstelbaar is.Want we zaten goed. Wel wat koud, dat wel. Maar dan moet je verhuizen. Je weet wat je hebt, maar je weet niet wat het gaat worden.Nou, ik ben apetrots! Voor mij is het boven verwachting. De ruimte is gezellig, praktisch en bovenal warm! Want we hebben nu een centrale verwarming, wat de botten in onze vitrine goed doet, maar onze eigen ook!Bovendien hebben we een keuken annex bar, die multifunctioneel inzetbaar is. En ook al hebben we niet zoveel projecten meer af te werken, er is toch nog een spoelruimte, waar we de scherven kunnen wassen.Dit alles is met inzet van velen verricht.
Chapeau!

Activiteiten
De activiteiten van onze vondstverwerkingsploeg zijn – mede door de verhuizing – dit jaar zeer beperkt gebleven. Het project Zevenaar/Romei is afgewerkt en kan nu worden uitgewerkt. Het project Bennekom/Harselo is geheel afgewerkt en de publicatie is in het bezit van de bibliotheek. Verder verwijs ik naar het overzicht van de veldwerkactiviteiten.Wim Schennink wil graag zo nu en dan klassen uitnodigen om kennis te laten maken met het vak archeologie.
Het lesmateriaal en leskist van EduArt staat hierbij centraal.

AVK
Het AVK-systeem (Archeologische Voorwerp Kaart), opgezet door Trees Boltze, wordt steeds meer verfijnd. Diederik Mittendorp heeft aangeboden (met hulp van Frank Veldt) om alle voorwerpen digitaal te fotograferen. Voorts is er overleg geweest met AWN-afdeling West-Brabant. Zij waren zeergeïnteresseerd in het systeem en hebben kennis in huis om het systeem inclusief digitale foto’s (en doorverwijzingen naar het systeem van Deventer of evt. een landelijke gidscollectie) om te zetten in een bruikbaar Acces-bestand.

Onze groep
Ons “kluppie” heeft zoals gezegd fantastisch werk verricht tijdens de verhuizingsperikelen. Want alles moest nu eenmaal low-budget. Dus nam iedereen oude kranten mee, zijn er in eigen auto’s kratten vanaf het gemeentedepot versleept om alles in te pakken, zijn er busjes geregeld via sponsoren, is er geklust, getimmerd en gezaagd, gesoldeerd, schroeven getapt en noem maar op!
Maar voor die tijd is alles gewoon zijn gangetje gegaan. Miep trotseerde elke week weer de kou en stond bibberend in een jas de koffie te zetten voor de hele ploeg. (Maar dat bibberen hoeft dus voortaan niet meer). In de bibliotheek bleef ons luidruchtige PR-groepje overleggen (Frank Veldt, Klaas Dokter en Wim Schennink) en zat Tine van Wijk onverstoorbaar ROB-overdrukken te indexeren en knipsels in te plakken. Bep Angenent en Lenie Strijbosch hebben ook voor het Musis-kwartier en de tentoonstelling van de Schuytgraaf nog veel restauratiewerk verricht, terwijl Lieneke Valk als “stagiaire” de kunst kwam afkijken. Ton van Drunen, Theo Nakken en Piet Lurvink hebben het overige werk verricht, van wassen tot nummeren en determineren. Hans Smulders is ook multifunctioneel inzetbaar, maar verricht het liefst het tekenwerk. Ans Meure is onze groep komen versterken en Diederik Mittendorp is nu ook een regelmatig terugkerend gezicht. Hij is onze onze “hoffotograaf” en gaat de AVK-collectie digitaal vastleggen samen met Frank Veldt.
Deze laatste verzorgt verder nog onze tentoonstellingen en last but not least Ben Clabbers, ons opperhoofd, ons manusje van alles, en samen met Wim, graver voor door-de-week en vaste hulp van Mieke Smit, onze gemeentelijk archeoloog, die de hulp van Paul Beekhuijzen door ziekte node mist. Jan Verhagen, onze toekomstige voorzitter, heeft tijdelijk zijn plaats ingenomen.
Voor Mieke fijn, maar voor ons ook, want Jan kennen we natuurlijk al door en door. Tevens is het fijn samenwerken. We hebben al een bureau voor Jan neergezet!

Nu de verhuizing achter de rug is, gaan we weer over tot de orde van de dag.We moeten druk aan de slag met het afwerken van oud depotmateriaal. Dat zal worden ondergebracht in het gemeentelijk depot en het Gelders depot. Daartoe moeten de vondsten o.a. in andere dozen worden omgepakt en voorzien worden van lijsten etc. Dit volgens de eisen die er aan depotopslag worden gesteld. Hiervoor is overleg gepleegd met Louis Swinkels.Het depotmateriaal is tijdelijk overgebracht naar het gemeentelijk depot, omdat we in Het Lokaal minder opslagmogelijkheden hebben.Ook komen er nog wel kleinere projecten binnen en kan er veldwerk verricht worden bij Mieke Smit. En natuurlijk is er een vaste groep actievelingen bezig op de veldwerkzaterdagen! Verder noemde ik al het fotograferen (en evt. tekenen) van de AVK’s en natuurlijk het bijhouden van het boekenbestand. Ook blijft er nog genoeg materiaal te restaureren.

We zitten dus niet met onze handen over elkaar. We blijven gepassioneerde “hobbyarcheologen”!

Anke Baljet-Peters

 
   
Tentoonstellingen  
   
In 2004 werden onderstaande exposities gerealiseerd.

Arnhem: Sonsbeeksingel 3
Permanente expositie ‘Eten en drinken van de 14e tot de 19e eeuw’

Arnhem: Stadskantoor
‘Majolica en faience’

Arnhem: Zwanenstraat 8
'Vondsten, gedaan in de panden Zwanestraat 8-10'.
permanente expositie
(momenteel i.v.m. nieuwe huurder niet toegankelijk)

Bennekom: Nivon museum 'de Bosbeek'
'Sporen op de Veluwe'.

Duiven: Cultureel Centrum 't-Eiland'
'Bijzondere vondsten uit beerputten in Arnhem'.

Zevenaar: Gemeentehuis
'Vondsten uit de Burght ‘Sevenaer’

Zevenaar: 'Liemers museum'
Langdurige bruikleen van diverse vondsten.

Frank Veldt

 
   
Contacten
   
Anke Baljet
woensdag 24 november 2004: Overleg met AWN-afd. West-Betuwe i.z. vondstverwerkingssysteem AVK en eventuele automatisering hiervan.

Wim Angenent
opening tentoonstelling “Onze oude Buren” in Ede, door Wim Angenent Walter Prinsze heeft een fietstocht uitgezet langs archeologische bezienswaardigheden rond Bennekom, met medewerking van Wim Angenent. De fietstocht was voor de Rotaryclub Bennekom.
Reorganisatie van de archeologische vondsten in het Kijk en Luistermuseum in Bennekom, door Wim Angenent

Ben Clabbers
met SLAK bij het realiseren van een nieuwe werkplaatsmet afd. 16 i.v.m. de beginnerscursus archeologiemet afd. 18 en toezeggingen gedaan voor verdere samenwerking afdeling vertegenwoordigd t.g.v. het huwelijk van Bram van der Walle

Wim Schennink
bibliotheek Arnhem aan de Koningstraat Edu-art Gelderland- stichting ondersteuning kunst- en cultuureducatie Contactgroep Geschiedenis Hertogdom Gelre in het Rijksarchief van de provincie Gelderland. Stadsomroep Arnhem en het programma Rotonde

Frank Veldt
de fa. Cremers, Zevenaar voor sponsoring
Mw. Mens, directrice Liemers museum, i.v.m. exposities en digitale foto’s van de afd.archeologie.
Niek Beeke, secr, afd 10 samen met Ben Clabbers inzake de website.
Mw. Van Weelden, hoofd PR van de BAT te Zevenaar inzake de sponsoring.

Jan Verhagen
heeft 1 maart 2004 een lezing gegeven voor de Oudheidkundige Vereniging Wehl over archeologische vondsten uit de Liemers.
is in jan. 2004 benoemd in de gemeentelijke monumentencommissie van Zevenaar.

 
   
De Pers  
   
Iedere eerste dinsdag van de maand bezochten Klaas Dokter en/of Frank Veldt en Wim Schennink de STA, Stads Omroep Arnhem voor onze vaste radiorubriek.De rubriek is te beluisteren gedurende het programa ’Rotonde’ iedere 1e dinsdag van de maand om ca. 13.25 uur.

De pers werd ingelicht m.b.t. enkele opgravingen, de ledenwerfactie, de lezingen en open avonden. De media, voornamelijk de diverse kranten en de kabelkrant t.w. ‘Lokaal plus TV’ editie Arnhem, Aerdt, Babberich, Didam, Herwen, Lobith, Pannerden, Spijk, Tolkamer en Zevenaar werden wanneer nodig, over onze lezingen, open avonden en de open dagen ingelicht.

 
   
PR-Commissie  
   
Deze commissie maakt zich tevens sterk voor het ‘smoel’ van de afdeling. Wim Schennink en Diederik Mittendorp hebben met hulp van anderen in oktober en november de ledenwerfactie mogen organiseren. We kijken terug op succesvolle dagen. Alle 27 gemeentebesturen in ons werkgebied ontvingen een jaarverslag 2003.

Frank Veldt

 
   
EXCURSIES IN 2004 naar Keulen en Amsterdam
   
In 2004 werden twee grote steden aangedaan met de excursies. Na in 2003 voor het eerst weer met grote touringcars op stap geweest te zijn was de belangstelling afgelopen jaar wel groot maar niet voldoende groot om dit weer te kunnen doen. We vielen dus weer terug op de vertrouwde 9-persoons busjes van Zondervan uit Oosterbeek.Op de eerste zaterdag van april was het Duitse Keulen aan de beurt om door een dertigtal leden van onze afdeling met een bezoek vereerd te worden.Ondanks een grote demonstratie die door het centrum van Keulen trok, konden de chauffeurs van de 3 busjes de Dom toch op tijd bereiken. Na koffie te hebben gedronken op het Dom Forum namen twee zeer deskundige gidsen ons mee onder de Dom. Daar zijn al lange tijd opgravingen gaande naar de restanten van het Romeinse Keulen (Colonia Claudia Ara Agrippinensium). Deze restanten maakten indruk en de rondleiding van bijna anderhalf uur was zeer de moeite waard.Hoogtepunt van een bezoek aan Keulen blijft een bezoek aan het Römisch-Germanisches Museum. Dit schitterende museum is gebouwd op de plaats waar een indrukwekkende Romeinse villa is blootgelegd met prachtige mozaïekvloeren.
Het museum biedt een schitterende collectie, waaronder uitzonderlijk fraai Romeins glaswerk. Te voet brachten een aantal deelnemers nog een bezoek aan de Joodse Mikwe, een rituele badplaats uit de middeleeuwen, die van boven door een glazen koepel te bezichtigen is.De dag werd afgesloten met een afdaling in de Romeinse grafkamer van Weiden. Op zo’n 9 km van het centrum werd aan de Aachenerstrasse in het midden van de 19e eeuw bij toeval deze grafkamer van een rijke burger ontdekt. Deze grafkamer is door zijn omvang en door de staat waarin hij werd aangetroffen uniek. De rijk bewerkte sarcofaag is nog aanwezig, alsmede een aantal marmeren bustes en prachtige kalkstenen stoelen van een model dat we nu ook nog kennen.
Rond 18.30 werden alle aanwezigen weer veilig bij de werkplaats op de Sonsbeeksingel afgeleverd en de afdeling kan opnieuw terugkijken op wederom een uiterst geslaagde excursie.

Verslag najaarsexcursie Amsterdam
Nadat van de oorspronkelijke datum afgeweken moest worden vanwege een, net als in Keulen alweer, grootscheepse demonstratie in het centrum, kon de najaarsexcursie op 16 oktober wel doorgang vinden. Het aantal aanmeldingen was onvoldoende voor een touringcar maar de flexibele inzet van 9-persoonsbusjes is inmiddels een beproefd concept. Net als naar Keulen hadden we er ook nu weer drie nodig om de 25 deelnemers te vervoeren. Deze konden we gelukkig voor de deur van de Hermitage parkeren aan de Amstel. Geen wonder dat er overal wel parkeerplaatsen waren die dag als je bedenkt dat er € 3,5 per uur in de parkeermeters moet! In de Hermitage hebben wij de prachtige tijdelijke tentoonstelling bezocht over het laatste tsarenpaar Nicolaas en Alexandra. Schitterende persoonlijke stukken waren te zien die maar weer eens illustreerden wat een pracht en praal het tsarenhof kende. Vervolgens met de busjes dwars door Amsterdam langs de fraaie grachten om bij de Prinsengracht halt te houden bij het Pijpenkabinet.
Een leuk museumpje met een collectie van honderden verschillende soorten pijpen waaronder de pijpenkopjes die de beheerder zelf ooit bij een opgraving heeft gevonden en waar de collectie mee begonnen is.Voor de afdelings- bibliotheek werd een fraai standaardwerk aangeschaft.Na het Pijpenkabinet hadden de excursie-deelnemers ruim de tijd om op eigen gelegenheid de lunch te gebruiken in hartje Amsterdam. De middag stond geheel in het teken van een bezoek aan het Allard Pierson Museum met zijn indrukwekkende collectie klassieke oudheid.
Het museum is gevestigd aan de Oude Turfmarkt bij het Rokin in een monumentaal pand waar de Nederlandsche Bank in gevestigd is geweest. Geheel volgens planning werd om 16.00 uur de terugreis aanvaard en tegen half zes was iedereen weer veilig gearriveerd bij de werkplaats op de Sonsbeeksingel.

Uw touroperator
Ron Moerenhout

 
   
Lezingen in 2004
   
De in het verslagjaar georganiseerde lezingen mochten zich in een behoorlijke belangstelling verheugen. Het begrip 'lezing' dekt overigens lang niet de lading van het gebodene. Er wordt niet alleen een uiteenzetting over een (in de regel actueel) archeologisch onderzoek of fenomeen gegeven, ook is er ruimschoots gelegenheid tot het stellen van vragen en voor discussie met de inleider. Bovenal wordt het verhaal begeleid met dia's.
Het programma wordt bekend gemaakt in de twee nieuwsbrieven van de afdeling en ook in het blad 'Westerheem'. Bovendien wordt de lokale pers ingeschakeld.

woensdag 14 januari
De vroegste kerkenbouw in Gelderland.
drs J. J. P. Gardeniers (Wageningen)

woensdag 11 februari
De schoenen van Cuyck, mode uit de 4e de eeuw.
Dr. C. van Driel- Murray (IPP Amsterdam)

woensdag 10 maart
Grafheuvelonderzoek in Arnhem en Renkum.
J. Houkes (AWN 17)

woensdag 14 april
Bouwhistorie en archeologie.
Wijnand Bloemink (Buro 2 Holten)

woensdag 12 mei
Archeologie en maaswerken.
drs P. Stassen (Rijkswaterstaat

woensdag 8 september
De Veluwe productiecentrum van ijzer in Europa in de vroegste middeleeuwen.
dr I. Joosten (ICN Amsterdam)

woensdag 13 oktober.
Bataven en hun voorgangers in de Waalsprong.
drs P. W. van den Broeke (gemeente Nijmegen)

woensdag 10 november
Recente opgraving in het musiskwartier in Arnhem.
drs René van der Mark (BAAC) en drs.Ronald Wientjes
(Rijksarchief)

Klaas Dokter

lezingen
drs. P.W. van den Broeke (Nijmegen) over Bataven en hun voorgangers in de Waalsprong
   
De bibliotheek van AWN-17  
   
Ook dit jaar is er weer hard gewerkt in de bibliotheek. Bijna alle boeken zijn voorzien van een sticker met een code, die correspondeert met ons inventarissysteem. Maar klaar zijn we natuurlijk nooit. Want we zijn aan het eind van het jaar in het bezit gekomen van enkele schenkingen, zodat we weer volop werk hebben. Ook zijn we nu hard bezig met het indexeren van alle ROB-overdrukken en de BeROB (Berichten van de ROB).
Want ook daarin staan interessante artikelen, alleen kan niemand ze zonder index raadplegen. Er is een kleine groep die van het lenen van boeken gebruik maakt. Deze mensen weten meestal wel hoe het lenen van boeken bij ons in zijn werk gaat. Ons uitleensysteem is namelijk gebaseerd op vertrouwen. Wij vragen geen geld, maar wij verwachten wel dat u netjes een kaartje invult en het boek binnen afzienbare tijd terug brengt. Helaas zijn onderstaande verdwenen boeken van groot belang voor ons werk! Kijkt u eens in uw boekenkast. Misschien bent u het gewoon vergeten en staat het boek er merkwaardigerwijs toch, misschien hebt u het boek en denkt u: die kan ik wel missen. Voor het opzoeken van boeken of speciale onderwerpen is een inventarissysteem opgezet, waarbij u op trefwoord, op plaatsnaam of tijdsperiode kunt zoeken. En natuurlijk ook op titel of auteur van het boek. Een groene ordner kan u alle informatie verschaffen. Voorin staat ook een korte uitleg over het gebruik van het systeem. En natuurlijk kunt u mij ook altijd vragen een bepaald onderwerp of een titel te zoeken.
Bovendien is een volledige lijst van alle boeken, artikelen, catalogi etc. die ingeschreven zijn, te vinden op onze website.

Anke Baljet-Peters

bibliotheek
Hier is Anke zich nog niet bewust van het feit dat er 8 boeken ontbreken
   
Verhuizing
   
Dit jaar heeft voor een groot deel in het teken gestan van de verhuizing. Onze eerste optie was een pand (wederom) aan de Swonsbeeksingel.
Grote ruimte, grote kelder eronder, maar wat te duur en wat meer was: niet in het allerveiligste stuk Arnhem.
Vandaar dat we verder zijn gaan zoeken. Eerst nog aan het Willemsplein, maar al snel kwam de Nijhoffstraat in zicht. In vietkante meters wat minder, maar wel bruikbaar. Na de zomervakantie is de knoop doorgehakt. We gingen ervoor!
Er werd een overleggroep verhuizing samengesteld: Anke Baljet, Rinus Houkes, Leendert Kruithof en Cor Scheringa, die een tekening en een tijdsplan zouden maken.Vervolgens is er een klusploeg samengesteld: Rinus Houkes, Jard Baljet jr. en Gerard van Bergen, geholpen door o.a. Theo Nakken, Wim Schenning en Ben Clabbers, die een werkhok en depotruimte creëerden. Jard sr. legde een aanrechtje met douchestang aan in het washok.Al eerder had de familie Baljet de Pastoe-kast met bibliotheek verhuisd en ingericht.

En tegelijkertijd was de hele ploeg met man en macht bezig alle vondsten uit de stellingen en de vitrinekast in te pakken. Hans Leenders hielp mij van een nachtmerrie af: de vitrinekast. Hij wierp zich op als restaurateur en ging heel omzichtig te werk om de kast af te breken en daarna weer op te bouwen. Daarbij zijn we tegen heel wat problemen aangelopen: er ontbraken onderdelen, de kast zat niet helemaal goed in elkaar, en tot slot ontbraken er heel veel schroeven, die de onderkast en de bovenkast aan elkaar hadden moeten houden. Goed dat we nooit geweten hadden dat de kast met zo weinig schroeven vast zat! Maar: die schroeven waren niet meer te krijgen. Dagen zijn we op zoek geweest, zowel via bedrijven, internet, Gispen zelf, tot aan Engeland, want het waren Engelse maten. Alles tevergeefs. Tot slot is Jard jr. er in geslaagd op school (ROC techniek) een Engelse buitentap te bemachtigen en zijn de schroeven met de hand getapt. Inmiddels heeft Hans er vele dagen en avonden ingestoken om de kast weer op te bouwen (met hulp van onze vaste medewerkers). Het is nog niet af, maar het wordt wel mooier dan het was. De sloten lopen weer, de laden lopen allemaal en zelfs de stootrubbers zullen vervangen worden.

En dan de verhuizing zelf. Met een geleend busje van een van onze sponsoren en de auto van Jan Verhagen is er af en aan gesjouwd. De geleende kratten van het gemeentedepot deden prima dienst. Ze konden hoog opgestapeld worden. En als ze leeg waren gingen ze weer terug, want dan kon het depotmateriaal erin om vervoerd te worden naar het gemeentedepot. Daarvoor is in het weekend voor de opening nogmaals een busje geleend om de laatste rommel weg te brengen en (een gedeelte van) het depot te verhuizen.

Vervolgens moest de ruimte klaargestoomd worden voor bezichtiging. Raar toch dat je vaak dingen drie keer moet verplaatsen om het één keer op zijn echte plaats te krijgen! Wat is er gesjouwd en geboend! Want ook de keuken/bar moest nodig schoongemaakt worden.

Ik wil hierbij iedereen bedanken die meegewerkt heeft aan de realisatie van ons nieuwe Lokaal. Het is de moeite waard geworden en dat kon alleen maar dankzij jullie!

Nu gewoon genieten.

verhuizing 1
Er werd echt hard gewerkt.